اسلامى لشكرگاههاى سرحدى را داشتند ، كه در ان مقدار معين لشكريان خود را براى حفاظت مرزها مىگماشتند ، و چون در هر سال بامر جهاد نيز مىپرداختند ، اين لشكرهاى سرحدى را در مواسم مساعد تقويه كرده ، از ثغور خود بر سرزمين‌هاى ممالك غير اسلامى گذشته و به امر جهاد و اغتنام اموال و موالى مىپرداختند . « 1 » مثلا حكمرانان عربى خراسان در نوشجان سرحدات شمال شرقى خود كه حدود شاش ( تاشكند ) باشد ، همواره بيست هزار لشكر سرحدى را نگاه ميداشتند . « 2 » و طوريكه گذشت ، اشرس حكمران امويان در تشكيلات لشكرى خراسان نخستين بار لشكر رابط را بوجود آورد ، كه وظيفهء آن هم حفظ مرز دشمن بود ، و سپه‌سالارى آن به عبد الملك باهلى سپرده شده بود . « 3 » منجنيق : منجنيق ( فلاخن ) آله‌ييست براى رمى و دور انداختن سنگ و تير و مواد نفت‌آلود و ديگر آلات تخريب ، كه فينيقيان آن را به كار مىبردند ، و يونانيان و پارسيان هم ازيشان گرفته‌اند ، و اعراب هم از اول دورهء اسلامى آن را استعمال ميكردند . درينكه منجنيق در خراسان بحيث آلهء جنگ و شكار موجود بود شكى نيست ، زيرا نوعى از ان را كه از موى بافته سازند ، تاكنون شبانان پونده ( كوچى ) براى راندن رمه استعمال ميكنند ، و حتى فيروزآبادى نويسندهء قاموس به اين عقيده است ، كه كلمه منجنيق نيز از « من چه نيك » فارسى معرب گرديده ( ؟ ) در حالى كه ريشهء آن در ميخانيكوس و مغانيكون MAGHGHANIKON يونانى موجود است . « 4 » در دورهء اسلامى استعمال منجنيق در جنگهاى افغانستان عام بود ، در سنه 36 ه 656 م هنگاميكه عبد الرحمن ابن سمره با لشكر عربى بكابل رسيد ، تا چند ماه اين شهر را محصور داشت ، و بالاخر بضرب منجنيق رخنه‌يى در حصار كابل

--> ( 1 ) - تاريخ تمدن اسلامى 1 / 153 ( 2 ) - كتاب الخراج قدامه بن جعفر 262 ( 3 ) - رجوع كنيد به صفحه 182 ( 4 ) - حواشى برهان قاطع 4 / 2039